Test Çöz
Ana menü
Son Dökümanlar

Test çöz Sitemizde 5.Sınıf Türkçe Dersi İsimler Konusu ile karşınızdayız.


İSİMLER

    Canlı ve cansız  varlıkları ve kavramları anlatmak için kullanılan sözcüklere isim denir.

 Örnek: İnek, kalem, çanta, araba, Ahmet , Enver, Mustafa, gazete, halk at,otomobil,kaza,gün,domates,papatya,şubat,salı,İstanbul…

      

     İsimler, anlamları yönünden üç kısımda incelenir.

I . VARLIKLARA VERİLİŞLERİNE GÖRE İSİMLER:

1) Özel İsimler
2) Cins İsimler

 

1) Özel İsimler: Evrende tek olan bir eşi daha olmayan varlıklara verilen isimlerdir.

 Örnek: Özlem, Karabaş, Ziraat Bankası, Ersular İlköğretim Okulu,

 

Asya, Avrupa,Türkçe,İslamiyet,Akdeniz Bölgesi, Nevşehir, Pinokyo, Cumhuriyet, Ragıp Üner Mahallesi, Cevizli Sokak, Ağrı Dağı, Çukurova ,Van Gölü,Kızılırmak…

 

Özel İsimlerin Yazılışı:

          Özel isimlerin ilk harfi, cümlenin her yerinde büyük harfle yazılır.

 Örnek:  Serhat’ın babası Antalya’ya gitmiş.

       

Özel isimlere eklenen çoğul ekleri"-ler, -lar "  ile yapım ekleri ( genellikle " -li, -siz, -ci, -gil, -cik, -ler " ) ekleri kesme işareti ile ayrılmaz.

        Örnek: Emreler , Ayşesiz, Atatürkçü, Muratgil, Ömercik, Osmanlar...

       

       Süreksiz sert sessiz ( p, ç, t, k ) harflerle biten özel isimler, sesli harf veya sesli harf ile başlayan bir ek aldıklarında yumuşama kuralı uygulanmaz. Ancak, bu durumdaki isimler okunurken, söylenirken yumuşama kuralı uygulanır.

       Örnek: Yazılışı                            Okunuşu
                       
                        Mehta
p'ın                   Mehtabın
                        Nursa
ç'a                    Nursaca
                        Niha
t'ı                      Nihadın
                        Kızılırma
k'a                 Kızılırmağa
       Özel isimlere eklenen ekler,satır sonuna sığmadığında kısa çizgi kullanılmaz.Sadece kesme işareti kullanılır.                 

       Örnek:………………….Atatürk’

ün

      

 

    

Başlıca Özel İsimler:

a)  İnsanların isim ve soy isimleri:
      Örnek: Levent Yağmuroğlu, Sibel Korkmazer... 

b)  Ülke ve ulus isimleri:
   
Örnek: Türkiye,Fransa, Almanya, İtalya…
                  Türk, Fransız,Alman, İtalyan

c)  Hayvanlara verdiğimiz isimler:
    Örnek: Boncuk, Çomar,Pamuk, Tekir, Karabaş…

ç)  Gazete, dergi, kitap, isimleri:
    
Örnek:Milliyet, Hürriyet, Zaman, Avrupa, Cumhuriyet, Bilim Çocuk, Kırmızı Başlıklı Kız...

 

d)  Dağ, deniz, dere, tepe, ova, boğaz, körfez, burun vs. coğrafi isimler:
   
Örnek: Ağrı Dağı, Akdeniz, Çukurova ,Van Gölü, Çanakkale Boğazı, Edremit Körfezi, Arı Burnu, Tınaz Tepe...

 

e)  Kurum, dernek, okul, banka, sendika, işletme vs. kuruluş isimleri:
   
Örnek: Ersular İlköğretim Okulu Türk Hava Kurumu, Atatürkçü Düşünce Derneği, Atatürk Lisesi,  Ziraat Bankası, Türk Eğitim Sendikası, Atatürk Orman Çiftliği...

Not:Kurum ve kuruluş isimlerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz

f)  Dil ve din isimleri: 
      
Örnek: Türkçe, Fransızca, Almanca...
      Müslümanlık, Hristiyanlık, Protestanlık...

 

g)  Sokak, cadde, mahalle, meydan, köy, şehir isimleri: 
      
Örnek: Menekşe Sokak, Atatürk Caddesi, Cumhuriyet Meydanı, Nevşehir, Kozaklı, Küçükyağlı Köyü...

 

2)  Cins İsimler: Aynı cinsten varlıkların ortak adı olan sözcüklerdir.

     Cins simler cümle içerisinde küçük yazılır.

     Örnek: kaşık, telefon, kedi, tavuk, erik,söğüt, kızamık, ev, mavi,uçak...

 

II. VARLIKLARIN OLUŞLARINA GÖRE İSİMLER:

1) Somut İsim ( Madde ismi )
2) Soyut İsim  ( Mana ismi )

 

1 .Somut isim: Duyu organlarımızla  algılayabildiğimiz varlıklara verilen sözcüklerdir.
       
Örnek: ağaç,ses, koku, şeker, hava, insan, ışık, üzüm, rüzgar, duman,otomobil

2 .Soyut isim: Madde olarak var olmayan , duyu organlarımızla algılanamayan; ancak düşünce yoluyla kabul edilen kavramların adlarına soyut isim  denir.
        Örnek:sevinç, sevgi,neşe,nefret,hüzün, rüya, mutluluk, akıl, yalnızlık, kin, özlem, intikam, güzellik, tanrı, şeytan, melek, korku, şüphe, keder, tasa, üzüntü, dostluk...

  

III.   VARLIKLARIN SAYILARINA GÖRE İSİMLER:

1) Tekil isimler
2) Çoğul isimler
3) Topluluk ismi 

 

1 .Tekil isimler: Aynı türden olan varlıklardan bir tanesini anlatmada kullanılan isimlerdir.
      
Örnek: çocuk, kedi, ağaç,tarak,koyun,araba, okul, silgi, kalem, inek, kitap...

 

2. Çoğul isimler: Aynı türden birden çok varlığı belirten isimlere  çoğul  isimler denir.

Çoğul isimler "-ler, -lar " eklerinden bir tanesini alarak çoğul yapılır. Büyük ses uyumu kuralına  uygun olarak alırlar.
      
Örnek: Çocuklar, inekler, kalemler, silgiler,çoraplar...

       

 NOT: Çoğul ekleri, eklendiği sözcüğü çoğul yapmakla kalmaz. Ona başka anlamlar da katar. Bu anlamlar şunlardır:

        a) Abartma anlamı: Ayşe  ateşler içinde yanıyordu.

        b) Teklik anlamı: İkisi de evin kapısında babasını bekliyorlardı.

        c) Aşağı - yukarı anlamı: Sizi bekleyen 20 yaşlarında bir gençti.

        ç) Aile anlamı: Yarın Ömerler bize gelecek.

        d) Saygı anlamı: Öğretmen Hanımlar, içeride oturuyorlar.

        e) Benzerlik anlamı: Mustafa Kemaller  tükenmez.  

 

3. Topluluk ismi: Çoğul eki almadıkları halde birden çok varlığı karşılayan sözcüklere topluluk ismi denir.
        Örnek: deste, düzine, ekip, grup, demet, aile, orman, bölük, takım, ekip, sürü, ordu, ulus, küme, meclis...
        
     
NOT: Topluluk isimleri çoğul olarak da kullanılır. 
       Örnek: uluslar,gruplar,aileler, ordular, ormanlar, sürüler,ekipler...